JAK CZYTAĆ WYNIKI BADAŃ?
Zrozum swój wynik, zanim zaczniesz się nim martwić
Wynik badania laboratoryjnego to ważna informacja o zdrowiu, ale pojedyncza liczba nie jest diagnozą. Lekarz interpretuje wynik razem z objawami, historią chorób, przyjmowanymi lekami i innymi badaniami. Nawet wynik poza zakresem referencyjnym nie zawsze oznacza chorobę, a wynik mieszczący się w zakresie nie zawsze ją wyklucza.
1. Najpierw spójrz na zakres referencyjny
Obok wyniku laboratorium podaje zazwyczaj zakres referencyjny. To właśnie z nim należy porównywać swój wynik.
Zakresy mogą różnić się pomiędzy laboratoriami ze względu na stosowane metody i jednostki. Dlatego nie warto porównywać swojej liczby z przypadkową „normą” znalezioną w internecie. Przy obserwowaniu zmian w czasie pomocne jest również wykonywanie badań w tym samym laboratorium.
2. Jeden wynik to tylko fragment obrazu
Niewielkie odchylenie nie musi oznaczać choroby. Na niektóre wyniki mogą wpływać m.in. jedzenie i picie przed badaniem, leki i suplementy, intensywny wysiłek, miesiączka czy nieprawidłowe przygotowanie do pobrania krwi.
Dlatego zamiast pytać tylko „czy wynik jest w normie?”, warto zapytać:
Czy wynik zmienił się w porównaniu z poprzednim badaniem i czy ma znaczenie w mojej sytuacji?
3. Co mówią najczęściej wykonywane badania?
Morfologia krwi
Dostarcza informacji m.in. o krwinkach czerwonych, białych i płytkach krwi. Poszczególnych parametrów nie powinno się interpretować w oderwaniu od pozostałych.
Glukoza
Pomaga oceniać gospodarkę węglowodanową. Znaczenie wyniku zależy m.in. od tego, czy badanie wykonano na czczo oraz od innych wyników, np. HbA1c.
Lipidogram
Obejmuje m.in. cholesterol całkowity, LDL, HDL i triglicerydy. Szczególnie ważne jest to, że docelowe stężenie LDL nie jest jednakowe dla wszystkich – zależy od indywidualnego ryzyka sercowo-naczyniowego.
Kreatynina i eGFR
Pomagają oceniać funkcję nerek. eGFR jest wartością szacowaną, a przy ocenie funkcji nerek zmiany wyniku w czasie mogą dostarczać więcej informacji niż pojedynczy pomiar.
TSH
Jest jednym z podstawowych badań służących do oceny czynności tarczycy. Nieprawidłowy wynik może wymagać zestawienia z objawami oraz oznaczenia innych hormonów tarczycy.
4. Nie lecz wyniku – szukaj jego znaczenia
Celem badań nie jest uzyskanie wszystkich liczb dokładnie pośrodku zakresu referencyjnego. Ważniejsze jest ustalenie, co wynik oznacza właśnie dla Ciebie.
Dlatego podczas rozmowy z lekarzem warto zapytać:
- Czy któreś wyniki wymagają kontroli?
- Czy warto powtórzyć badanie?
- Czy znaczenie ma zmiana wyniku w czasie?
- Czy potrzebne są dodatkowe badania?
- Czy mogę zrobić coś poprzez zmianę stylu życia?
W programie „Moje Zdrowie” podstawowy pakiet obejmuje m.in. morfologię, glukozę, kreatyninę, lipidogram i TSH, a po wykonaniu badań przewidziana jest wizyta podsumowująca, podczas której wyniki są analizowane i może zostać przygotowany Indywidualny Plan Zdrowotny.
MASZ WYNIKI I NIE WIESZ, CO OZNACZAJĄ?
Nie interpretuj pojedynczej liczby w oderwaniu od pozostałych wyników. Zabierz wyniki na wizytę i porozmawiaj o nich z lekarzem lub innym uprawnionym pracownikiem medycznym.
